ละคร คือเครื่องมือหลักในการทำงานของมะขามป้อม จากประสบการณ์ยาวนานที่ผ่านมา พวกเราได้พัฒนาองค์ความรู้ พัฒนาเครื่องมือละคร แตกแขนงออกไปหลายรูปแบบ เพื่อตอบสนองการใช้งานกับกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย และสังคมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา


ปัจจุบันเราใช้ละครใน 2 มิติ คือกระบวนการละคร(Process) และสื่อละคร ( Product) โดยมีเป้าหมายเพื่อ พัฒนาผู้เล่น พัฒนาผู้ชม และพัฒนาสังคม

ละครถกแถลง

เกิดจากแนวคิดการผสานศาสตร์ของการจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี และศิลปะการละครเข้าไว้ด้วยกัน ใช้โรงละครเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นโดยเฉพาะประเด็นท้าทาย อ่อนไหวและยากต่อการนำเสนอในที่สาธารณะ ใช้ละครเป็นเครื่องมือในการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ใช้ตัวละครในการเชิญชวนและยั่วยุให้ความคิดความเชื่อที่แตกต่างได้แสดงตัวตน นำพาผู้ชมไปสู่การทำความเข้าใจความแตกต่างอย่างลึกซึ้ง และมีส่วนร่วมกับการคลี่คลายปัญหาความขัดแย้งอย่าง มีชีวิตชีวา


ละครถกแถลงคือ การนำเสนอปัญหาความขัดแย้งทีเกิดขึ้นจริง บนโลกเสมือน ตัวละครถอดแบบมาจากคนจริงๆ แต่ไม่มีตัวตนอยู่จริง การถกแถลงหลังละคร จึงเป็นพื้นที่ปลอดภัยในการแสดงความคิดเห็นที่แตกต่าง เนื่องจากการโต้แย้งกันในเรื่องของบุคคลที่สาม ให้ความรู้สึกปลอดภัยมากกว่าการเผชิญหน้ากับคู่ขัดแย้งโดยตรง เมื่อผู้ชมรู้สึกปลอดภัย จะลดกำแพงลง สามารถรับฟัง ทำความเข้าใจผู้อื่นได้และนำมาสู่การคลี่คลายความขัดแย้งในที่สุด


การแสดงละครถกแถลง นักแสดงต้องสวมบทบาทตัวละครตั้งแต่ต้นจนจบ ทั้งในช่วงละครและช่วงถกแถลง ซึ่งเป็นเรื่องค่อนข้างยากและต้องใช้เวลาในการฝึกฝน ทักษะการแสดง เป็นเครื่องมือสำคัญของนักแสดง ในการทำความเข้าใจ และ “อิน” กับการเป็นตัวละครผ่านการใช้ร่างกาย การแสดงที่สมบทบาท ช่วยให้ผู้ชมรู้สึกร่วมกับเรื่องราว ความเศร้าโศก ความอึดอัด ความสับสน ความรู้สึกต่างๆ ของนักแสดงจะถูกถ่ายทอดสู่ผู้ชมและสร้างความสั่นสะเทือนในจิตใจ ส่งผลให้ผู้ชมอยากมีส่วนร่วมในการพูดคุยหาทางออกให้ตัวละครในช่วงถกแถลงมากขึ้น

parallax background

บันทึกจากผู้เข้าร่วมอบรมและผู้ชม

“ละครถกแถลง” หรือ “Dialogue Theatre”ที่ทำให้ความเข้าใจในละครผมเปลี่ยนไป คือพวกเราต้องสร้างละครถกแถลงขึ้นมาเรื่องหนึ่ง เมื่อแสดงเสร็จผู้ชมก็ต้องมาช่วยกันถกแถลงว่าตัวละครตัวใดควรจะเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สถานการณ์ดีขึ้น มันเป็นโจทย์ที่เราได้รับในการเวิร์คชอปครั้งนี้ เราคุยกันและเลือกทำละครเรื่อง “ถุงเท้าม้วน" ขึ้นมา เพื่อตั้งคำถามถึงปรากฏการณ์อำนาจนิยมในโรงเรียน ซึ่งก่อนจะไปถึงจุดนั้นได้ พี่ๆมะขามป้อมก็ช่วยอย่างเต็มที่เมามันทีเดียวเชียว สุดท้ายละครก็ผ่านไปด้วยดี ถัดจากนั้นในช่วงที่ต้องถูกถกแถลงโดยผู้ชม เป็นช่วงที่ผมได้มองเห็นลีลา ความคิด และความหวัง ของผู้ชมที่ร่วมกันบอกเล่า เสนอออกมาก ผมชอบบรรยากาศแบบนี้ว่ะ | อรรถพล ประภาสโนบล , 23 มกราคม 2559


สำหรับละครDialogue Theater เรื่อง "กอดเวลา" ...เราทุกคนล้วนแต่กอดเวลาแห่งความเจ็บปวดของตนเองไว้ :) ...คงจะดีไม่น้อยถ้าปล่อยวางได้ เรื่องนี้ก็ทำให้นึกถึงประเด็นทางศาสนาที่เน้นการให้อภัยกัน สงสัยในตัวเองว่าเราจะสามารถดำรงตนเป็นศาสนิกชนที่ดีได้นานแค่ไหนหรือจะเลือกเป็นปุถุชนคนธรรมดาที่เน้นความเป็นมนุษยนิยม รู้สึกว่าตนได้โยงใยความคิดเข้ากับประเด็นที่อ่อนไหวเเละยากจะหาคำตอบให้ตัวเองเหลือเกิน | Darunee Ongmin , 21 มกราคม 2559


จุดน่าสนใจมากๆ ของวิธีการพูดคุยแบบนี้ก็คือ แทนที่จะให้คนที่คิดเห็นต่างกันมาคุยเผชิญหน้ากัน ละครและ talk show ได้ทำให้คนเหล่านี้แสดงความคิดและเสนอทางออกตามแนวทางของตัวเองให้กับอีกฝ่ายโดย"ผ่าน"ตัวละครอีกที ซึ่งนี่ทำให้การ make argument เป็น argument สำหรับบุคคลที่สาม และไม่สามารถโจมตีที่ตัวบุคคลที่คิดต่างไปโดยอัตโนมัติ ผมพบว่า นี่เป็นวิธีการสร้างบรรยากาศสำหรับการอธิปรายด้วยเหตุผลที่น่าสนใจมากๆ และไม่เคยรู้จักมาก่อน | นายน้อย นักศึกษาปริญญาเอกนักคณิตศาสตร์จากสวีเดน


สิ่งที่น่าสนใจคือ การสร้างพื้นที่เรียนรู้ร่วมสู่การสร้าง ‘พื้นที่ที่ปลอดภัย’ ซึ่งไม่ได้ปลอดภัยเพียงกายภาพ ที่ไม่มีเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงคุกคาม หรือคู่ขัดแย้งฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดคุกคาม แต่ไปไกลถึง “พื้นที่ปลอดภัยทางความคิดและจินตนาการ” เพียงพอที่เราจะคุยหาทางออกจากความขัดแย้งโดยไม่ใช้ความรุนแรง จากจุดยืนทางการเมืองที่หลากหลายโดยเราไม่เกลียด กลัว และระแวงระหว่างกัน ในพื้นที่นี้ไม่มีใครตัดสินว่าใครผิดถูกต้องทำอะไร แต่เราเริ่มต้นจากการเรียนรู้ตนเองผ่าน “คนอื่น” คือ ตัวละครสมมตินั้นเอง | Thitinob Komalnimi , 26 มกราคม 2559


 
 
 

ละครชุมชน

เน้นใช้กระบวนการละครเพื่อการพัฒนาชุมชนในมิติต่างๆ ผ่านรูปแบบการอบรมละครชุมชน หนุนเสริมให้ชุมชนผลิตละครด้วยตนเอง ผู้เข้าร่วมที่เข้ารับการอบรม จะได้กลับไปค้นคว้าเนื้อหาเรื่องราวของชุมชนตัวเอง และพัฒนาทักษะการผลิตละครเบื้องต้นร่วมกับกลุ่ม หลังจากผ่านการอบรมจะได้ผลงานละครที่สื่อสารเรื่องราวให้แก่ผู้ชมในชุมชน หรือสื่อสารเรื่องราวของชุมชนให้สังคมภายนอกรับรู้

ละครหุ่น

เป็นหนึ่งในเครื่องมือละครเพื่อการพัฒนาของมะขามป้อม ละครหุ่นมีรูปแบบที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นหุ่นมือ หุ่นเงา หุ่นสร้างสรรค์จากของเหลือใช้ หุ่นยักษ์ ฯลฯ ผลงานการแสดงละครหุ่นของมะขามป้อม ได้รับการยอมรับในระดับสากล มักได้รับเชิญไปแสดงในงานเทศกาลนานาชาติเสมอ นอกจากผลิตละครหุ่นเองแล้ว มะขามป้อมยังมีหลักสูตรการอบรมละครหุ่นประเภทต่างๆด้วย

 
 

ละครกายกรรม

หมู่บ้านปางแดง เป็นชุมชนชาติพันธุ์ชาวดาราอาง อยู่ใน อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ หมู่บ้านนี้ประสบกับปัญหาทับซ้อนหลายอย่าง เด็กๆที่นี่ทั้งหมดเกิดในประเทศไทย แต่ไม่ได้รับสัญชาติไทย ฐานะยากจน สภาพชีวิตลำบาก ไม่มีที่ดินทำกิน ทำงานรับจ้างรายวัน มะขามป้อมใช้กระบวนการละครและศิลปะหลายรูปแบบ ทำงานกับชุมชนนี้มาอย่างต่อเนื่องยาวนาน เด็กๆ ทุกคนในหมู่บ้านปางแดงเมื่อขึ้นชั้น ป.3 จะได้เข้าเรียนในโรงเรียนกายกรรม เราจัดการศึกษาแบบทางเลือกอาทิตย์ละ 2-3 ครั้งหลังเลิกเรียน หลักสูตรที่ใช้ในโรงเรียนแบ่งเป็น 3 ฐาน คือ มือ สมองและหัวใจ เด็กๆทุกคนจะได้ฝึกฝนทักษะการแสดงประเภทต่างๆ ฝึกฝนกายกรรม ฝีกฝนทักษะการเป็นวิทยากร เรียนภาษาอังกฤษ ฝึกการบริหารจัดการกลุ่ม ได้เรียนรู้ภูมิปัญญาจากปู่ย่าตายาย และทำความเข้าใจปัญหาที่ชุมชนกำลังเผชิญอยู่ เป้าหมายหลักของเด็กๆคือการผลิตละครประจำปี เพื่อสื่อสารเรื่องราวของชาวดาราอางให้สังคมได้รับรู้ ในปี 2553 เด็กๆรุ่นแรก นำละครไปแสดงในกรุงเทพ เพื่อระดมทุนซื้อที่ดินและย้ายหมู่บ้านใหม่ หลังจากนั้นเด็กๆแต่ละรุ่น จะตั้งเป้าหมายในการระดมทุนเพื่อแก้ปัญหาต่างๆในชุมชน


โรงเรียนกายกรรม เชิญชวนผู้ที่สนใจมาเป็นครูอาสาสมัคร ฝึกสอนกายกรรมและละครจากทั้งในและต่างประเทศ และเชิญร่วมบริจาคอุปกรณ์กายกรรม หรือบริจาคเงินเพื่อซื้ออุปกรณ์กายกรรมบางส่วนที่ไม่สามารถผลิตได้เองในท้องถิ่น (อุปกรณ์ที่ต้องการคือ คือเบาะสำหรับฝึกยิมนาสติก ผ้าสำหรับโหน พอย ลูกบอลและจักรยานล้อเดียว)

ละครร่วมสมัย

บทละครและรูปแบบการแสดง ได้รับการขัดเกลาให้มีความงาม สุนทรียทางศิลปะ ส่วนใหญ่จะรับบทบาทโดยนักแสดงของมะขามป้อม ละครร่วมสมัย มีเป้าหมายหลักในการสื่อสารประเด็นทางสังคมกับผู้ชม สร้างความสั่นสะเทือนทางอารมณ์ เพื่อกระตุ้นให้ผู้ชมรู้สึกร่วมกับเรื่องราว และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในอนาคต

 

ร่วมบริจาคสนับสนุนกิจกรรมของมูลนิธิสื่อชาวบ้าน (มะขามป้อม) ทางมูลนิธิจะดำเนินการจัดส่งใบเสร็จรับเงินให้ท่านต่อไป


ติดต่อเรา แบบฟอร์มรับบริจาค